Học Thạc sĩ, IELTS 8.0, nhưng bốn năm không tìm được việc làm.
Câu chuyện tưởng như cá biệt này lại chạm đúng nỗi lo của rất nhiều người học hôm nay: học để làm gì, và vì sao học mãi vẫn không được tin dùng?
Bài viết này bắt đầu từ một câu hỏi phỏng vấn quen thuộc, đi qua bi kịch của người học hiện đại, và kết thúc bằng một con đường có hậu: tự học để tự hình thành kinh nghiệm thực tế, dù bạn làm thuê cho người khác hay “làm thuê cho chính mình”.
Học vấn cao nhưng vì sao vẫn thất nghiệp?
Trong nhiều năm, xã hội truyền cho người học một công thức tưởng như chắc chắn:
Học giỏi → Bằng cấp cao → Việc làm tốt
Người trong câu chuyện “bốn năm thất nghiệp dù có bằng Thạc sĩ, IELTS 8.0” đã làm đúng mọi bước: học hành nghiêm túc, đầu tư thời gian, rèn luyện ngoại ngữ. Nhưng khi bước ra thị trường lao động, anh liên tục nhận lại cùng một câu hỏi:
“Bạn có kinh nghiệm thực tế không?”
Và chính tại đây, công thức quen thuộc bắt đầu đổ vỡ.
Bởi thị trường lao động không trả tiền cho những gì bạn biết, mà trả tiền cho những gì bạn làm được.
“Kinh nghiệm thực tế” có phải là đi làm thuê cho ai đó?
Rất nhiều người học hiểu kinh nghiệm theo cách đơn giản:
Phải đi làm cho công ty → mới gọi là có kinh nghiệm.
Nhưng thực tế, kinh nghiệm không nằm ở hợp đồng lao động, mà nằm ở việc bạn đã từng:
- Giải quyết vấn đề thật
- Trong điều kiện có ràng buộc
- Và chịu trách nhiệm cho kết quả
Ví dụ rất cụ thể
Một người học marketing:
- Không làm công ty
- Nhưng tự làm blog, tự SEO, tự chạy quảng cáo
- Lỗ tiền, sai hướng, rồi tối ưu dần
- Sau 6 tháng, traffic tăng gấp nhiều lần
👉 Đó là kinh nghiệm thực tế, dù không ai trả lương.
Một người học IT:
- Không có “3 năm kinh nghiệm”
- Nhưng tự xây sản phẩm có người dùng
- Phải sửa lỗi, tối ưu hiệu năng, xử lý sự cố
👉 Đó cũng là kinh nghiệm thực tế.
Ngược lại, có người đi làm nhiều năm nhưng chỉ lặp lại một thao tác nhỏ, không chịu trách nhiệm cuối cùng – thì kinh nghiệm vẫn rất mỏng.
Tự học: từ tích lũy kiến thức sang kiến tạo kinh nghiệm
Vấn đề không nằm ở việc bạn học nhiều hay ít, mà ở chỗ:
Bạn học để có thêm kiến thức, hay học để tạo ra giá trị?
Tự học kiểu cũ
- Xem khóa học
- Làm bài mẫu
- Có chứng chỉ
👉 Nhưng không có sản phẩm, không có va chạm thật.
Tự học kiểu mới: học để làm
Người tự học hoàn toàn có thể xây dựng kinh nghiệm thực tế cho mình bằng những cách sau:
1. Tự tạo dự án thật
- Website thật
- Blog thật
- Ứng dụng thật
- Người dùng thật
Khi có người dùng, bạn sẽ gặp:
- Lỗi thật
- Phàn nàn thật
- Áp lực thật
Không khác gì môi trường doanh nghiệp.
2. Tham gia cộng đồng và dự án mở
- Dự án mã nguồn mở
- Nhóm giáo dục, phi lợi nhuận
- Cộng đồng nghề nghiệp
Bạn học được:
- Làm việc nhóm
- Nhận phản hồi
- Chịu trách nhiệm với người khác
Đây là loại kinh nghiệm được nhiều nhà tuyển dụng đánh giá rất cao.
3. “Làm thuê cho chính mình”
- Tự đặt mục tiêu
- Tự đặt deadline
- Tự đánh giá kết quả
Không có ông chủ nào khó tính bằng chính mình – nếu bạn làm thật.
Làm thuê cho người khác hay làm thuê cho mình?
| Làm cho người khác | Làm cho chính mình |
|---|---|
| Có quy trình sẵn | Chủ động sáng tạo |
| Có người hướng dẫn | Tự trưởng thành nhanh |
| Thu nhập ổn định | Kinh nghiệm đa chiều |
| Ít rủi ro | Học từ thất bại thật |
Cách đi khôn ngoan nhất:
- Giai đoạn đầu: làm cho người khác để học chuẩn nghề
- Song song: làm cho mình để xây năng lực dài hạn
Cái kết có hậu: khi người học đổi câu hỏi
Người có bằng Thạc sĩ, IELTS 8.0 không thất bại vì học kém.
Anh chỉ học theo một logic đã lỗi thời.
Bi kịch chấm dứt khi người học đổi câu hỏi:
❌ “Học thêm gì để dễ xin việc?”
✅ “Mình có thể tạo ra giá trị gì, ngay từ bây giờ?”
Khi đó:
- Tự học không còn cô độc
- Kinh nghiệm không còn là đặc quyền của người đi làm thuê
- Và học vấn trở lại đúng vị trí: công cụ để hành động, không phải vật trang trí
Kết luận
Bằng cấp có thể mở cánh cửa.
Nhưng chỉ kinh nghiệm thực tế mới giúp bạn bước qua và ở lại.
Tin vui là:
Bạn không cần đợi ai thuê mình để bắt đầu có kinh nghiệm.
Bạn chỉ cần dám chịu trách nhiệm cho những gì mình làm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét