Thi cử từ lâu được xem là thước đo năng lực học sinh. Nhưng khi điểm số trở thành mục tiêu cuối cùng, liệu giáo dục có đang lệch hướng?
Thi cử có thực sự đo được năng lực học sinh?
Thi cử từ lâu được xem là thước đo năng lực học sinh. Nhưng khi điểm số trở thành mục tiêu cuối cùng, liệu giáo dục có đang lệch hướng? Bài viết phân tích bản chất của thi cử và những hệ quả âm thầm trong lớp học hiện nay.
Có một cảm giác rất lạ mà nhiều giáo viên từng trải qua, nhưng hiếm khi nói ra thành lời.
Đó là khi ta đứng trên bục giảng, truyền đạt một phương pháp, một cách tiếp cận, một kiểu học tập… mà chính mình cũng không thực sự tin rằng nó là con đường tốt nhất cho học sinh.
Ta làm điều đó không phải vì thiếu trách nhiệm, mà vì hệ thống yêu cầu như vậy. Giáo án, chuẩn đầu ra, kiểm tra đánh giá, kỳ vọng của phụ huynh, áp lực điểm số — tất cả dồn lại, buộc người dạy phải “làm đúng quy trình”, ngay cả khi trong lòng còn nhiều hoài nghi.
Trong nhiều thập kỷ, lớp học được xây dựng quanh một giả định gần như hiển nhiên: giáo viên là nguồn tri thức trung tâm. Học sinh đến lớp để nghe giảng, ghi chép, ghi nhớ và tái hiện. Câu tục ngữ “Không thầy đố mày làm nên” vì thế trở thành chân lý giáo dục, được lặp lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bạn có bao giờ tự hỏi: Tại sao nhiều học sinh chăm chỉ nhưng kết quả học tập vẫn lẹt đẹt? Tại sao sinh viên đại học liên tục học nhồi nhét, nhưng khi ra đời lại bỡ ngỡ trước thử thách? Câu trả lời đơn giản nhưng ít ai để tâm: Chúng ta chưa từng được dạy cách học.
